Bu yol haritası çözümü getirir mi?

Dün TBMM Genel Kurulu, 86 yıllık cumhuriyet tarihinin en önemli ve en ağır sorununa, Kürt sorununa ayrıldı. İki aydır Meclise gelmesi beklenen konu MHP ve CHP'nin 10 kasımdaki milliyetçi ve militarizmi yücelten salvolarına rağmen tartışmaya açıldı.

Bu oldukça önemli bir adımdır. İyi ya da kötü, kim ne derse desin Meclis'in bir defa Kürt sorununu birlikte tartışmaya başlaması önemlidir. Bundan sonra o çatı, Kürt sorununu tartışmaktan, böylece soruna çözüm arayışlarını meşrulaştırmaktan geriye gidemeyecektir.

Bu iyidir, konuşmak iyidir.

Konuşmalara gelince, kuşkusuz herkes en çok da açılımı aylardır dillendiren AKP hükümetinin ne dediğine kilitlendi. Ben yazıyı yazdığım sırada ise hükümetten İçişleri Bakanı Beşir Atalay ve DTP'den Ahmet Türk konuşmuştu. Yani farklı biçimlerde de olsa açılıma taraf olanları dinledim. Süreç karşıtı olan CHP ve MHP'nin ne diyeceğini ise henüz bilmiyorum. Bu oturum sonunda her iki partinin de sürece ikna olup olmayacağını da bilmiyorum.

Bu iki parti muhtemelen AKP'nin, DTP ve PKK ile elbirliği yapıp, ülkeyi nasıl bölmeye çabaladığından dem vuracaktır. Ne diyecekleri üç aşağı beş yukarı salı günü yapılan öngörüşmede açığa çıktı.

Peki hükümetin konuşmalarından bizler tatmin olduk mu? Bunu biraz tartışmak gerekiyor.

Zira Genel Kurul'da ilk konuşan 'Açılımın koordinatörü' ilan edilen Atalay, hükümetin çözüm paketini ya da yol haritasını açıkladı.

Bu haritanın bir yönünü PKK'ye karşı silahlı mücadelenin oluşturduğunu, diğer yönünü ise demokratikleşme çabasının oluşturduğunu bizzat Bakan söyledi.

Yani; AKP'nin çözüm paketinde şimdilik operasyonların durdurulması ve silahlı şiddetin durdurulması bulunmuyor. Oysa Kürtler aylardır operasyonların durdurulup, siyasetin tümüyle önünün açılmasını çözümün olmazsa olmazı sayıyor.

Peki demokratikleşme kısmında ne bulunuyor? Bir kere hükümet ilk defa somut bir takım adımlardan bahsetti. Bunlar içerisinde en çok dikkat çeken ve yeni söylenen adımları ise şunlar oluşturdu:

1) Bağımsız bir ayrımcılıkla mücadele komisyonunun kurulması. Yasa tasarısının ise yakında TBMM'ye gönderilmesi

2)Başbakanlık insan hakları başkanlığının, bağımsız bir mekanizmaya dönüştürülmesi,

3) İşkence ve kötü muamele karşısında, işkenceye karşı BM sözleşmesinin, ihtiyari protokolünün onaylanmasına takiben en geç bir yıl sonra ulusal önleme mekanizmasının kurulması

4) Başta insan hakları ihlalleri olmak üzere, kolluk hakkında şikayetlerin izlenmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik bağımsız bir mekanizmanın kurulması.

Yer isimlerinin iadesi, siyasi partilerin seçim propagandalarında farklı dilleri kullanması gibi hususları ise bir yıldır ilgili hükümet zaten dillendiriyor. Ama henüz somut bir icraat göremedik.

Peki büyük oranda kötü muameleyi önlemeye yarayabilecek olan bu üç mekanizma ne zaman kurulacak? Bu sorun.. Eğer yaptıkları yapacaklarının teminatı ise, bir yıldır yer isimlerinin iadesini bile sağlayacak somut bir mekanizma kuramayan AKP'nin, bu ciddi komisyonları ivedilikle kurması vaadi şimdilik bir muamma. Üstelik nasıl işleyeceği konusu da geçmiş pratikleri nedeni ile şimdilik güven yaratmıyor.

İkincisi; kurulması vaadedilen bu komisyonlar muhakkak kurulmalı. Özellikle ayrımcılık, işkence ve kötü muamele meselesi bu ülkenin kanayan yarası. Ancak bu komisyonların tarihi ve köklü sonuçları olan Kürt sorununun çözümünü karşılayacak rol ve misyonu olabilecek mi? İşte orası şaibeli.

Zira Bakanın açıklarken kullandığı ifadeler, 30 yıldır bu ülkede yaşanan bir savaşın gerçekleri ile uyumlu olacağı izlenimi yaratmadı. 86 yıllık tarihle yüzleşmeyi sağlayacak bir rollede donatıldıkları belirtilmedi. Bırakalım 86 yılı 30 yıllık oldukça kirli savaş gerçekleri ile yüzleşme misyonunu da sağlayacak içerikte ifade edilmediler. Bir halk olarak talep edilen, kimlik, kültür, dil haklarının çerçevesini de karşılayacak bir rolle sunulmuyor bu komisyonlar.

Daha çok bireysel düzlemde yaşanacak işkence ve kötü muamelelere dönük demokratik tedbir rolü üstlenmiş durumdalar.

Yani bu komisyonların, sunulduğu biçimde işletilecekse Kürt sorunu gibi bir sorunun çözüm mekanizmaları olmaları güçtür. Böyle bir rolü, belki biraz zorlarsak, ayrımcılıkla mücadele komisyonu üstlenebilir, ama o da oldukça zorlama olacağa benziyor.

Bir diğer husus ise bu komisyonların geçmişe dönük işlev görüp görmeyeceğidir. Atalay'ın aktarımı 'geçmişi unut, geleceğe bak' biçimindedir. Eğer bu komisyonlar gelecekte yaşanacaklara dönük ve bireylere kimi başvuru alanları yaratma misyonu üstlenecekse, hükümetin Kürt sorununun boyutlarını anlamadığı anlamı çıkacaktır.

Oysa AKP, tıpkı Ahmet Türk gibi bu Meclise, geçmişle yüzleşme ve çözüm komisyonları önerebilmeliydi. Çözümü, AKP'nin bireysel açılım politikası olmaktan çıkarıp, devlet politkasına dönüştürebilmeliydi.